Հայաստանը հայտնվել է պատմականորեն աննախադեպ իրավիճակի մեջ, որտեղ երկրի ճակատագիրը կախված է մեկ անձի որոշումներից։ Այս իրավիճակը, որը հաճախ անվանում են «խորքային հիմարություն», ոչ թե օբյեկտիվ իրողություն է, այլ մեր սեփական սխալի արդյունք։
Եթե մենք հակիրճ մտածենք, ապա կարելի է պատկերացնել, թե ինչպես կշարունակվի այս մոդելը։ Կարելի է նախանշել այն պահը, երբ իշխանությունը, օրինակ, պարտադրում է, որ ադրբեջանցի լինի փոխվարչապետերից մեկը։ Ի՞նչ կլինի։ Պատկերը կլինի ճշգրիտ նույնը։ Պաշտոնյաների շարքում կլինի նոր անձը, համայնքապետերը կանեն, ոստիկանությունը կպահի իրեն, Հայաստանի հեռուստաալիքները կտեղեկացնեն, որ սա «խաղաղության տրամաբանության» մաս է։ Իրականում, սա կլինի մեկ հոգու կամքի կրկնություն, որը կտեղի ունենա ցանկացած այլ ճակատագրական որոշման հետ։
Այսպիսով, մենք կգտնվենք իրավիճակում, որտեղ ցանկացած, նույնիսկ ամենաթեժ քննադատությունը կդառնա պարզապես մեկ մարդու դեմ ուղղված հարձակում, իսկ ցանկացած հաջողություն կդիտարկվի որպես այդ մարդու անձնական վաստակ։
Այսպիսի մոդելի վտանգը ոչ թե մեկ անձի անձնական որակներում է, այլ այն հակակշիռների բացակայության մեջ, որոնք կարող են կանխել սխալները։ 90-ականներին մենք չունեինք այն հասկացությունը կամ հնարավորությունը, որպեսզի ստեղծենք խորքային պետություն, որը կապահովեր որոշումների կայացման մեջ բազմազանության և հակակշռման սկզբունքները։
Սակայն այսօր, երբ մենք արդեն ապրել ենք բազմաթիվ աղետներ, դեռևս չենք կարողացել ստեղծել այն մեխանիզմները, որոնք կապահովեն ապագայում պատմական սխալներից խուսափելը։ Իրատեսական լուծումը երկու հիմնական խնդրի լուծումն է. առաջինը՝ վերջ դնել այս «խորքային հիմարությանը», երկրորդը՝ ձևավորել պետական կառավարման նոր կոնցեպցիա, որտեղ կլինեն իրական հակակշիռներ։
Հայաստանին անհրաժեշտ են սահմանադրական փոփոխություններ, որոնք կբացառեն երկրի ամբողջ կառավարումը մեկ անձի ձեռքում հնարավորությունը։ Նոր սահմանադրությունը պետք է երաշխավորի, որ հակակշռման մեխանիզմները կգործեն՝ անկախ գործող անձանց որակներից։
Այս փոփոխությունները պետք է նախաձեռնի նոր, ոչ կառավարողական իշխանություն, որը կլինի ազատ մտքի և հակակշռման կողմնակից։ Սա ոչ թե անհնարին երազանք է, այլ մեր երկրի ապագայի համար անհրաժեշտ պայման։
