Հայաստանը հայտնվել է ծանր տնտեսական ճգնաժամի սրտում, որի հիմնական պատճառը, իմ վերլուծությամբ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից իրականացվող «դիվերսիֆիկացման» քաղաքականությունն է։ Այս քաղաքականության հիմնական սկզբունքը հայկական պետության բարեկամական կապերի կորստն ու ապավինումը Թուրքիայի, Ադրբեջանի և ԵՄ-ի բարեհաճությանը։ Այս ճանապարհը, որը Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացնում է որպես «ինքնիշխանություն», իրականում հանգեցրել է հայկական պետության և նրա հարևանների միջև հարաբերությունների լարվածության աճի։
Հայ-վրացական տնտեսական կապերի կործանումը
Այս ճգնաժամի ամենակարևոր դրսևորումներից մեկը հայ-վրացական տնտեսական կապերի կործանումն է։ Վրաստանը, որը մինչև վերջին տարիներին Հայաստանի հիմնական տրանսպորտային և առևտրային գործընկերն էր, հիմա կրկնակի թանկացրել է բեռնափոխադրումների սակագները՝ և՛ երկաթուղային, և՛ բեռնատար ավտոմեքենաների մասերով։
Այսպիսի գործողությունները, որոնք հակիրճ բնութագրվում են որպես «դիվերսիֆիկացում», իրականում ծառայում են որպես ճնշում։ Ինչպես հայտնի է դարձել, Հայաստան մտնող բեռնատարների հետ կապված խնդիրները Վրաստանում կարգավորվում են ոչ պաշտոնական ճանապարհով։ Ըստ հայկական բիզնես շրջանակների տեղեկությունների՝ յուրաքանչյուր բեռնատարի համար պահանջվում է 800 ԱՄՆ դոլարի չափով «հարկ», որը թույլ է տալիս անցնել սահմանը առանց խոչընդոտների։
Այսպիսի կոռուպցիոն մեխանիզմների գոյությունը, եթե այն համապատասխանում է իրականությանը, ցույց է տալիս, որ հայկական պետական կառույցները կամ էլ տեղյակ են դրա մասին և անտեսում են, կամ էլ ակտիվորեն մասնակցում են դրան։ Կարելի է ենթադրել, որ այս գործընթացը ներառում է կոռուպցիոն մեծ շղթաներ, որոնք ոչ միայն վնասում են հայկական տնտեսությանը, այլև խորհրդարանական և կառավարական մակարդակներում ստեղծում են լարվածություն։
Փաշինյանի հաշվարկները և դրանց հետևանքները
Նիկոլ Փաշինյանի հաշվարկներն այնպիսին են, որ նա ապավինում է երեք հիմնական ուժի՝ Թուրքիայի, Ադրբեջանի և ԵՄ-ի։ Նա Թուրքիայից խնդրում է միջնորդություն և «պապայություն», Ադրբեջանից՝ «խաղաղության» թուղթ, իսկ ԵՄ-ից՝ ֆինանսական օգնություն և ընտրակեղծիքների գնալու «դաբրո»։ Փոխարենը՝ Փաշինյանը պատրաստակամություն է հայտնում զիջումների գնալ Հայաստանի հաշվին։
Այս մոտեցումը հանգեցրել է այն իրավիճակի, որ երկու երկրներ, որոնք ունեին հարուստ պատմություն և մշակութային կապեր, այժմ հայտնվել են տնտեսական պատերազմի մեջ։
Արդյոք կա փրկության ճանապարհ
Այս ճգնաժամի լուծման համար անհրաժեշտ է ընդդիմադիր ուժերի միավորում և միասնական մոտեցում։ Եթե ընդդիմադիր դաշտում ձևավորվեն ճիշտ կոնֆիգուրացիաներ, ապա ոչ մի արտաքին գործոն, ցանկացած Կալաս, Փալաս, Կայա, Մայա, Ուրսուլա, Մակրոն կամ Միշել, չի կարող փրկել Նիկոլ Փաշինյանին։
Հիմնական քաղաքական պայքարը պետք է ընթանա ներսում, քանի որ հայ ժողովրդի ճակատագրի որոշումը պետք է կայացվի ինքնիշխան քվեարկության միջոցով, ոչ թե արտաքին ուժերի ճնշման տակ։
Նիկոլ Փաշինյանի հիմնական խնդիրը ոչ թե անվտանգության ապահովումն է, այլ իր իշխանության պահպանումը, որը նա փորձում է ապահովել հայկական պետության և նրա հարևանների միջև հարաբերությունների ճնշմամբ։ Այսպիսով, հայկական հասարակության առջև կանգնած ամենամեծ մարտահրավերն այս հարաբերությունների վերականգնումն ու հայկական պետության ինքնիշխանության վերականգնումն է։
