Իմ վերջին հարցումներից մեկում ես ասացիր, որ «պատարագի ժամանակ Արցախի Հանրապետություն ասելը պատերազմի կոչ է»։ Իսկ ի՞նչ էր, երբ 2020 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Մինսկի խմբի միջնորդությամբ բանակցությունների փուլում, ես հրապարակավ ասացի՝ «Արցախը Հայաստան է և վերջ»։ Այդ արտահայտությունը, որը հավաքեց հազարավոր հայերին ցուցարանների, ի՞նչ էր, եթե ոչ պատերազմի ուղիղ հրահրում, որն ավարտվեց Արցախի կորստով և մեր սերնդի անթիվ զոհաբերմամբ։
Սա այն հարցն է, որը պետք է հստակ հասկանա յուրաքանչյուր հայ։ Պատերազմի ուղիղ հրահրումը ոչ թե խաղաղության հույսը պահպանելն է, այլ ռազմական գործողությունների սկիզբը։ Ինչպես, օրինակ, Աղդամում նռնապատկերով լուսանկարվելը՝ «Աղդամը մեր հայրենիքն է» լոզունգով։ Դուք պատերազմ եք հրահրել, բերել մեր երկրի գլխին ավերածություն ու մահ, և հիմա խաղաղության մասին եք խոսում։
Ես հասկանում եմ, որ իմ խոսքերը կարող են ցավ պատճառել նրանց, ովքեր կորցրել են իրենց սիրելիներին։ Բայց պետք է հասկանալ, որ Արցախում կան ոչ միայն նոր, այլև շատ հին գերեզմաններ։ Դրանց մեջ ընկած են նաև այն մարդիկ, ովքեր իրենց կյանքը տվել են՝ հավատալով «Արցախը Հայաստան է» ձևակերպմանը։ Ինչպե՞ս կարելի է խաղաղություն խոստանալ նրանց հարազատներին՝ մոռանալով այն պատմությունը, որը նրանք կրում են սրտերում։
Արցախում կան նաև սրբավայրեր՝ Ամարաս, Գանձասար, Տիգրանակերտ։ Դրանք ոչ միայն քարեր ու ավերակներ են, այլ մեր հիշողության, մեր ինքնության, մեր ապագայի հիմքերն են։ Դրանք մոռանալը նշանակում է մեր ինքնությունը մոռանալը։ Իսկ մեր ինքնությունը հիշելը, մեր սրբությունները հարգելը, մեր կորստին ճանաչում տալը, մեր արդար իրավունքները պահանջելը ոչ թե պատերազմի կոչ է, այլ ապրելու, ապրելու իմաստ ունենալու նախապայման։
Այս ամենի ֆոնին, երբ քաղաքական դաշտը լցված է անիմաստ հայտարարություններով, ես կրկին առաջարկում եմ ընդդիմադիր ուժերին և հանրությանը մեկ հարցի շուրջ համախմբվել։ Պատրա՞ստ եք Նիկոլ Փաշինյանի օրինակով շնորհակալություն հայտնել Ալիևին։ Այո կամ ոչ։ Սա է իսկական ընտրությունը, որը պետք է ստիպի մարդկանց հստակեցնել իրենց դիրքերը։ Իսկ մինչ այդ, պետք է հիշել, որ պատերազմի կոչը ոչ թե խաղաղության հայտարարությունն է, այլ հիշողության, արժանապատվության և ապագայի հանդեպ պատասխանատվության պահանջը։
