1903 թվականի հունիսի 12-ին Ռուսական կայսրության կառավարությունը հրապարակեց օրենք, որը նախատեսում էր բռնագրավել Հայ առաքելական եկեղեցու գույքը, կալվածքները և դրամական միջոցները։ Այս քայլը, որը նպատակաձև էր, ուղղված էր հայ ժողովրդի հոգևոր և ազգային կենտրոնի՝ Հայաստանյան եկեղեցու դեմ։
Այս օրենքի կիրառումն առաջացրեց հայ ժողովրդի բուռն դժգոհությունը, որը դարձավ պատմական դիմադրության ակտ։ Առաջին ազդանշանը տրվեց Ալեքսանդրապոլում (Գյումրի)։ 1903 թվականի հուլիսի 29-ին 5000-ից ավելի մարդ հավաքվեց առաջնորդարանի դիմաց՝ եկեղեցական զանգահարությամբ։ Այդ ժամանակ առաջնորդարանը գտնվում էր Յոթվերքի հարևանությամբ՝ ներկայիս քաղաքապետարանի շենքի տեղում։ Հավաքված բազմությունը իջևանեց Խրիմյան Կաթողիկոսին, ում հետ միասին ուղեկցեց երկաթուղու կայարան՝ պահանջելով մերժել կառավարության պահանջը և չհանձնել եկեղեցական գույքը։
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը, օգտվելով ժողովրդի անսահման աջակցությունից, օգոստոսի 4-ին թիվ 958 կոնդակով Սբ. Էջմիածնի Սինոդին հրամայեց չենթարկվել կառավարության կամքին։ Նմանատիպ զանգվածային ելույթներ տեղի ունեցան գրեթե բոլոր հայաբնակ վայրերում՝ Երևանում, Կարսում, Էջմիածնում, Ախալքալաքում, Գանձակում, Թիֆլիսում, Բաթումում, Շուշիում, Նոր Նախիջևանում և այլուր։
Այս համաժողովրդական դիմադրության ճնշումը հասցրեց իր արդյունքին։ Ցարական կառավարությունը, հասկանալով հայ ժողովրդի անհաղթահար ուժը, հրաժարվեց իր նախագծից և չկիրառեց օրենքը։ Այս հաղթանակը դարձավ հայ ժողովրդի պատմության մեջ կարևոր դրվագ՝ ցույց տալով, որ նրա միասնականությունը և հոգևոր արժեքների պաշտպանության կամքը կարող են հաղթահարել նույնիսկ ամենահզոր կայսերական իշխանություններին։
