Իմ ուշադրությունը գրավեց վերջին մի քանի իրադարձությունների շղթան, որոնք, կարծում եմ, պահանջում են խորը վերլուծություն։ Դրանք վերաբերում են Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական գործողություններին և դրանց հնարավոր հետևանքներին։
Առաջինը՝ վարչապետի կողմից առաջարկվող նոր ծրագիրն է, որը նպատակ ունի Հայաստանի Հանրապետության հիմնադրման օրը, որպես պետական տոն, հնչեցնել բոլոր եկեղեցիներում, նույնիսկ պատարագների ընթացքում։ Սա, ըստ իմ կարծիքի, ակնհայտ փորձ է, որպեսզի պետական և եկեղեցական ինստիտուտները, ինչպես նաև իշխանությունը և հավատը, ամուր կապվեն միմյանց հետ։
Երկրորդը՝ իշխանության կողմից պահանջվող այլընտրանքային քայլն է, որը, ինչպես ասվում է, շուտով կդառնա պարտադիր։ Դա նկարներով է, որոնք պետք է տեղադրվեն եկեղեցիների խորանում, և անունների հիշատակում պատարագների վերջում՝ որպես «նորաթուխ սուրբ»։ Այս գործողությունը, եթե իրականացվի, կհանգեցնի եկեղեցական տարածքների քաղաքականացմանը, ինչը խախտում է դրանց սրբությունը և անկախությունը։
Երրորդը՝ Դերենիկ Մալխասյանի կողմից նշված հարցերն են։ Նա նշում է, որ ապագա կաթողիկոսի ընտրության հարցում պետք է առաջնահերթություն տրվի ժողովրդի կամքին, իսկ մինչ այդ՝ կաթողիկոսի տեղապահը պետք է լինի ամուսնացած քահանա։ Այս պահանջները, թերևս, ուղղված են ապահովելու, որ եկեղեցական ղեկավարությունը համապատասխանի իշխանության կողմից սահմանված կանոններին և չհակադրվի դրանց։
Չորրորդը՝ 1903 թվականի հունիսի 12-ի օրենքի հիշատակումն է, որը բռնագրավել էր Հայ առաքելական եկեղեցու գույքը։ Այս պատմական իրադարձության հիշեցումը կարող է լինել անուղղակի նախազգուշացում՝ ցույց տալու համար, որ իշխանությունը պատրաստ է կիրառել նմանատիպ միջոցներ՝ իր նպատակներին հասնելու համար։
Այս իրադարձությունների համատեքստում հարց է առաջանում՝ որտե՞ղ է սահմանը, երբ ամենամեծ բնակչություն ունեցող վարչական շրջանը, որը նաև ամենամեծ եկեղեցիներն ունի, դառնում է իշխանության կողմից ճնշման և վերահսկողության օբյեկտ։
Այս ամենը, կարծում եմ, ցույց է տալիս իշխանության կողմից իրականացվող համակարգված քաղաքականություն, որի նպատակն է ամրապնդել իր իշխանությունը՝ օգտագործելով հավատը և եկեղեցին որպես գործիք։ Այս գործողությունները կարող են ունենալ խորը և երկարատև բացասական հետևանքներ՝ վնասելով եկեղեցու անկախությունը, հասարակության միասնությունը և երկրի հոգևոր արժեքները։
