Հայաստանի եկեղեցին և ազգային ինքնությունը․ Մոլագարի առաջարկի վերլուծություն

Իմ անունը՝ [Ձեր անունը], և ես հայկական մամուլի և մշակութային կյանքի հետևորդ եմ։ Կարևոր է վերլուծել վերջին շրջանակում հայտնված մի քանի վեճային հարցումներից մեկը՝ Մոլագարի կողմից առաջարկվող պրակտիկաների վերաբերյալ։

Մոլագարը հրապարակային խոսքում առաջարկում է, որ Հայաստանի եկեղեցիներում Պատարագի ժամանակ հնչեցվի Հայաստանի Հիմնը և կախվի ազգային դրոշը։ Այս առաջարկը, թեև առաջին հայացքից կարող է թվալ անվնաս, իրականում ունի խորը և վտանգավոր հետևանքներ, որոնք կարող են ոչ միայն փոխել եկեղեցու դերը հասարակության մեջ, այլև սպառնալ ազգային ինքնության հիմքերին։

Այսպիսի պրակտիկան բնորոշ չէ ոչ Կաթոլիկ, ոչ Ուղղափառ եկեղեցիներին։ Դրա պատճառը պարզ է․ եկեղեցիները միջազգային կառույցներ են, որոնք միավորում են տարբեր ազգերի և մշակույթների ներկայացուցիչներին։ Եթե յուրաքանչյուր եկեղեցի կախի իր երկրի դրոշը և հնչեցնի իր ազգային հիմնը, դա կստեղծի ազգային բաժանումներ, կխաթարի միասնությունը և կամրապնդի ազգային ինքնության սահմանները, որոնք եկեղեցիները պետք է հակառակը՝ փակեն։

Հայ Առաքելական Եկեղեցին, որը հայտնի է որպես ազգային ինքնության հիմնաքար, միավորում է Սփյուռքի հայությունը՝ դառնալով ազգային ինքնության ամենակարևոր խորհրդանիշներից մեկը։ Այն ոչ թե պետք է ընդգծի պետական պատկանելությունը, այլ հակառակը՝ հանդես գա որպես ազգային միավորիչ ուժ, որը գերազանցում է ազգային սահմանները։

Մոլագարի առաջարկը, որը նա փորձում է ներկայացնել որպես «հայկականացման» միջոց, իրականում հակասում է եկեղեցու էությունը։ Եթե Հայաստանի եկեղեցիներում կախվի դրոշը և հնչեցվի հիմնը, ապա նույն պահանջը պետք է կիրառվի յուրաքանչյուր երկրում, որտեղ կա հայկական եկեղեցի։ Այսինքն՝ ԱՄՆ-ում պետք է երգեն ԱՄՆ հիմնը, Ֆրանսիայում՝ ֆրանսիականը, Թուրքիայում՝ թուրքականը և այլն։ Այս դեպքում Հայ Առաքելական Եկեղեցին կդադարի լինել ազգային ինքնության հիմնաքար և կդառնա պետական ինքնության գործիք, ինչը կլինի դաժանագույն հարված Սփյուռքին։

Այս պրակտիկան, որը բողոքական եկեղեցիներում հանդիպում է որպես բացառություն, Մոլագարի կողմից առաջարկվում է որպես կանոն, ինչը վկայում է նրա իսկական նպատակների մասին։ Նրա այլ թեզերը՝ կաթողիկոսի ընտրության և տեղապահի պաշտոնի վերաբերյալ, նույնպես ծառայում են նույն նպատակին՝ փոխելու եկեղեցու հիմնարար սկզբունքները և դրանով իսկ հայերի ազգային ինքնությունը։

Այսպիսով, Մոլագարի առաջարկը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես անվնաս կրոնական նորույթ, այլ որպես լուրջ սպառնալիք հայկական եկեղեցուն և հայ ժողովրդի միասնականությանը։ Այն հակասում է եկեղեցու էությանը՝ որպես ազգային միավորիչ ուժ, և կարող է ունենալ անդառնալի հետևանքներ հայկական ինքնության և Սփյուռքի համար։