ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի վերջին զեկույցը, որը վերաբերում է 2024 թվականին, ցույց է տալիս, որ Շիրակի մարզը շարունակում է մնալ Հայաստանի ամենաաղքատ մարզը։ Ինքնուրույն վերլուծելով այս ցուցանիշները՝ պետք է նշեմ, որ դրանք խորը մտորումների են տեղիք տալիս։
Շիրակում աղքատության մակարդակը կազմում է բնակչության գրեթե կեսը՝ 43 տոկոս։ Այս ցավալի իրողությունը պայմանավորված է հիմնականում մարզի տնտեսական կառուցվածքի խնդիրներով։ Շիրակում գործում են շատ քիչ արդյունաբերական ձեռնարկություններ, և աշխատատեղերի սղությունը ստեղծում է ծանր սոցիալական լարվածություն։ Երբեմնի աշխատատեղերի հիմնական աղբյուրը՝ Գյումրին քաղաքը, որը երբեմնի արդյունաբերական կենտրոն էր, այժմ դարձել է այն, ինչ կարելի է անվանել արդյունաբերական ուրվական։
Այս իրավիճակից դուրս գալու համար «Մայր Հայաստան» կուսակցությունը հանդես է եկել ռազմավարական նախաձեռնությամբ՝ Գյումրինը հռչակել ազատ տնտեսական գոտի և ազատ քաղաք։ Այս ծրագրի նպատակն է ներգրավել 500 մլն դոլարի ներդրումներ և ստեղծել 15,000 նոր աշխատատեղ։ Եթե այս ծրագիրը կյանքի կոչվի, այն կարող է դառնալ Շիրակի և ողջ Հայաստանի տնտեսության զարգացման հզոր խթան։ Սակայն, ինչպես հաճախ է պատահում, այսպիսի նախաձեռնությունների իրականացումը կախված է իշխանական կամքից։ 2026 թվականին՝ իշխանափոխությունից հետո, այս ծրագիրը պետք է դառնա ոչ թե քաղաքական խոստում, այլ պարտադիր իրականություն։
Իսկ մյուս կողմից՝ ահա Սյունիքի մարզը, որտեղ աղքատության ցուցանիշը գրեթե 6 տոկոս է, ապահովում է բարեկեցություն բնակչությանը բացառապես հանքարդյունաբերության շնորհիվ։ Այս փաստը հստակ ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է հանրապետության տնտեսական ինքնուրույնությունը և ռեսուրսների կառավարումը։ Դեռ ավելի կարևոր է, որ Ադրբեջանը ագրեսիվորեն պայքարում է հանքարդյունաբերության դեմ, ինչը, ըստ իմ վերլուծության, ուղղված է ոչ միայն տարածաշրջանային ռազմավարական նպատակներին, այլև Հայաստանի տնտեսական կայունությանը վնաս հասցնելուն։ Ի դեպ, հանքարդյունաբերության դեմ հայտնվող բնապահպանական կոչերը, երբեմն, թվում է, որ ծառայում են նույն նպատակին՝ բնակչությանը աղքատության մատնելուն։
Այսպիսով, Հայաստանի աղքատության պատկերը բազմաշերտ է և պահանջում է համակարգային լուծումներ։ Պետական քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինի ոչ միայն սոցիալական աջակցությանը, այլև տնտեսության դիվերսիֆիկացմանը, աշխատատեղերի ստեղծմանը և ռազմավարական ոլորտների, ինչպիսիք են հանքարդյունաբերությունը, զարգացմանը։
